Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Liturgie van binnen…

Wat is dat nou eigenlijk, het ‘lutherse’? Ik vermoed dat dit soort vragen niet enkel bij mij als predikant en president van de synode terechtkomen, maar dat deze ook net zo vaak leven bij en gesteld worden aan gemeenteleden die zich bij een lutherse gemeente thuis voelen.

Tja, en dan begin je te zoeken naar woorden. Vroeger of later komt daarbij ook het woord ‘liturgie’ op. En je probeert uit te leggen wat het nou eigenlijk is dat je boeit of aanspreekt of goed doet in de liturgie. Maar net zo vaak schiet je daarbij tekort in woorden. Dat gaat mij als predikant vaak ook niet anders. Omdat wat je probeert te beschrijven iets is dat wel met vorm en stijl en regelmaat en traditie en ‘van lang geleden ...’ te maken heeft - maar dat zich toch niet zo een twee drie laat vastpinnen.

Tegelijk wíl je het wel overbrengen omdat het immers een van de zaken is die wij willen ‘behouden en inbrengen in het geheel van de kerk’ – zoals dat als taak van de lutheranen en de lutherse gemeenten is beschreven in de kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland. De foto bij dit stukje helpt mij wel om bij die beschrijving wat handvaten te vinden. Het is zomaar een kiekje uit een eredienst in de Oude Lutherse Kerk te Amsterdam. Er is geen ingewikkelde fotografie deskundigheid aan te pas gekomen, geen regieaanwijzingen als: ‘... nu jij nog een halve meter naar rechts, en jij even wat omhoog kijken, en de kaarsen …’. Het is een spontane, met een mobieltje vastgehouden, momentopname die juist daarom laat zien waar de kern van de liturgische betovering kan liggen, als wij er goed mee omgaan.

Liturgie maakt dat je als het ware in de viering gedragen wordt op bewegingen die ouder zijn dan wij, die zijn beproefd in de levens- en geloofsgeschiedenis van generaties, die onthaast en verstild zijn maar niet verhard of versteend.

Liturgie maakt dat, in dit geval, twee dopelingen zich in kledingkeuze en innerlijke gesteldheid voorbereiden op een moment van vreugde en serene heiligheid. Het licht van de paaskaars wordt persoonlijk licht in de doopkaarsen en het verlicht verstilde gezichten. De peter aan de linker kant van het tafereel (hij lijkt wel wat op het beeld dat wij hebben van de oude profeten, toch?) voelt precies aan wat de gepaste afstand is tot dit intieme geloofsmoment (Kom niet naderbij want dit is heilige grond - Exodus 3,5). En het licht van dat moment verlicht ook hemzelf. Boven rechts bij het orgel staat en figuur die onverwacht en onopgemerkt de scène gadeslaat, zoals vaker te zien - maar dan in diep doordachte en gecomponeerde schilderijen. Het is de organist van deze zondag. Hij heeft ons muzikaal gevoerd tot dit moment en is zo ook zelf deel geworden van wat er hier gebeurt.

En daaromheen: wat lege stoelen, enkele rommelig op de grond gewaaide liturgieblaadjes; ook dat kan het stille tafereel niet verstoren. En verder een gewone vierende gemeente eromheen, al zitten ze, voor de kijker ongezien, op een beetje afstand. Serene stilte zonder kilte, vreugde zonder ‘happy clappy’, vroomheid zonder muffigheid, menselijk en heilig tegelijk ... Dat is wat liturgie met je doet, kan doen als je het toelaat.

En dat is wat wij koesteren en graag inbrengen binnen de Protestantse Kerk en voor wie verder in onze samenleving hunkert naar die andere dimensie in het bestaan: dat wat je optilt uit het dagelijkse maar tegelijk het dagelijkse meeneemt en niet ontkent. Dit is één van de momenten die ons aan het hart ligt en de moeite waard is om te ‘bewaren en in te brengen’ in de Protestantse Kerk: deel van dat lutherse.

Was deze informatie zinvol?
We hebben je feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we je contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)