De volgende netwerkdag is op zaterdag 3 oktober.
Netwerkdagen voor pioniers en proefplekken
Deze netwerkdagen vinden twee keer per jaar plaats en zijn bedoeld om lokale pioniersteams te inspireren. Deze teams kunnen op allerlei type proefplekken werkzaam zijn, denk aan pioniersplekken, diaconale presentieplekken en kliederkerken. Wat ze gemeenschappelijk hebben is dat ze bouwen aan een community met mensen die niet kerkelijk betrokken zijn.
Het aanbod van de netwerkdag wordt vormgegeven met de samenwerkingspartners van de Protestantse Kerk. De partners bereiden workshops voor over de thema’s van de dag die voor hun achterban (en breder) relevant zijn. Je kunt dus op de dag workshops bezoeken van jouw favoriete organisaties.
Mocht de hele beweging van proefplekken nieuw voor je zijn, dan is er ook speciaal een workshop tijdens de dag die je meeneemt in hoe deze beweging eruit ziet, welke ondersteuning er is en hoe je in contact kunt komen met andere pioniers.
Zaterdag 3 oktober 2026: Geloofsleven ontdekken
Vooral in het plenaire deel van deze netwerkdag staan de vraag en de oproep ‘deel je geloof?!’ centraal. Dat hoort bij het thema geloofsleven ontdekken in de pioniersreis. Tijdens die hele reis kunnen elementen van een christelijk geloofsleven ontdekt worden. Dat gebeurt vaak impliciet al bij het luisteren, liefhebben, dienen en community opbouwen. Maar is het wellicht goed om soms wat explicieter te zijn over het geloof van waaruit je dit doet? Zo ja, hoe doe je dat dan? En hoe help je mensen verder die geloven eigen willen maken?
Kees van Ekris, scriba van de Protestantse Kerk, gaat op het podium in gesprek met twee gasten die voor zichzelf de waarde van een christelijk geloofsleven hebben ontdekt. Hij betrekt hierbij ook de zaal. In een van de workshops zal hij daar nog een vervolg aan geven.
Bijzonder aan deze netwerkdag is, dat er nu ook een programma is voor mensen die bij een reguliere gemeente actief (willen) zijn in relatie tot de omgeving. Voor hen zijn er onder andere workshops die gaan over verbindend leven (pastoraat), dienstbaar handelen (diaconaat) en getuigend spreken (missionair geloofsgesprek).
Workshops
Communicatie in de context van moslimmedelanders
Verdiepend - Intercultureel - Interactief
Workshopleider: Ds. Cees Rentier, directeur stichting Evangelie & Moslims en pionierbegeleider van diverse interculturele pioniersplekken
Bij het intercultureel pionieren met een intercultureel team sta je voor de uitdaging hoe je rekening houdt met de moslimachtergrond van mensen. Je wordt soms uitgedaagd tot een uitgesproken apologetische of zelfs polemische stellingname tegenover de islam. Tegelijkertijd kan dat voor andere reden zijn dat ze niet (meer) komen. Hoe houd je bij de expressie van het evangelie wel rekening met mensen met een moslimachtergrond, terwijl je tegelijkertijd een gastvrije gemeenschap bent waar zoekers zich thuis voelen? Je leert in deze workshop hoe je daarmee omgaat en hoe iedereen zich thuis voelt binnen de gemeenschap.
Geloof delen in de diaconale presentie van buurt-en-kerkhuizen in Den Haag
Diaconaal - Verdiepend - (interactieve) lezing
Workshopleiders: Esther Israel, diaconaal werker, Buurt & Lukas Heleen Joziasse, diaconaal opbouwwerker, Buurt & Shalom
Buurt-en-Lukaskerk en het buurt-en-kerkhuis Shalom zijn ontmoetingsplekken van Stek Den Haag in twee kwetsbare multiculturele en multireligieuze wijken. Vanuit de diaconale presentie zijn twee los-vaste gemeenschappen van buurtbewoners ontstaan, waar ontmoeting, verbinding, ontwikkeling en ondersteuning centraal staan. Omdat bezoekers vaak expliciet hun geloof ter sprake brengen, houdt de vraag ons bezig op welke manieren we geloof kunnen delen als een kracht ten leven (Joh 10). Doel: inzicht in de kansen en uitdagingen van het delen van geloof in een multiculturele en multireligieuze samenleving.
Nieuwe Rituelen
Workshopleider: Willem Dekker, Graceland Festival
Hoe creëer je betekenisvolle momenten van ontmoeting, verdieping en verbinding in je eigen gemeenschap? In deze workshop maak je kennis met Nieuwe Rituelen, het werkboek van Graceland Festival met 39 werkvormen, rituelen, liturgie en programma’s op het snijvlak van kunst, spiritualiteit en samenzijn. Je krijgt een inkijkje in de Graceland-werkwijze én ervaart zelf een selectie van de werkvormen. Van inspirerende openingsrituelen tot interactieve installaties en creatieve vormen van zingeving: je ontdekt praktische handvatten om bijeenkomsten vorm te geven in kerk, buurt, community of culturele context. Een workshop voor makers, organisatoren, community builders, kerkwerkers en iedereen die op zoek is naar nieuwe vormen van verbinding en betekenis.
Inclusief: het digitale werkboek Nieuwe Rituelen (gratis voor deelnemers).
School voor Compassie – Doen wat we geloven
Verdiepend - Nieuwe rituelen
Workshopleiders: Karel Muller (projectleider/trainer) en Yvonne van de Graaf (trainer) Leger des Heils
Je proeft iets van de sfeer en aanpak van de School voor Compassie. We laten je ervaren hoe je samen met niet-christenen heilige grond kunt betreden. Zoals we gewend zijn doen we met elkaar ook een praktische oefening. Uiteraard vertellen we graag iets over de achtergronden van de school en vooral ook over onze eigen ervaringen en die van onze bezoekers.
Hulp en hoop bieden in de buurt: iedereen kan meedoen
Verdiepend - Diaconaal - (interactieve) lezing
Workshopleiders: Maartje Harinck en Ard-Jan de Kok, HipHelpt Nederland
Hoe geef je ‘omzien naar elkaar’ concrete vorm in je eigen buurt? Veel mensen staan er alleen voor en hebben een of meerdere levenskruispunten meegemaakt. 1 op de 5 huisdeuren worstelt met eenzaamheid en geldzorgen. Wie zijn het en hoe maak je contact? Hoe ging Jezus ons hierin voor? In deze workshop verkennen we deze vragen én krijg je concrete antwoorden, voorbeelden en handvatten om hier in je eigen context mee aan de slag te gaan. Zo laten we zien hoe je in je eigen contacten oog kunt hebben voor de vraag ‘red je het wel?’ en hoe je je netwerk kunt mobiliseren om een hoopgever te zijn: laagdrempelig en passend bij ieders tijd, talent en mogelijkheden. We delen hoe je kunt inspelen op eenvoudige vragen om sociaal contact of een praktische klus in het dagelijks leven. Ook verkennen we hoe deze ontmoetingen kunnen bijdragen aan meer verbinding in de buurt en hoe hulp en hoop daarin zichtbaar worden. Zo krijg je richting, inspiratie en praktische handvatten om hier zelf mee aan de slag te gaan.
Belichaamd geloof – De kerk als plek waar het lichaam geëerd wordt
Verdiepend - Belichaamde spiritualiteit - Praktijk
Workshopleider: Tjitske Volkerink (Stichting Tangaris / CSC)
Tjitske is pionier bij het Christelijk Spiritueel Centrum in Hilversum en heeft hier contact met nieuwe spirituelen. Deelnemers ervaren hoe belichaamde spiritualiteit een brug slaat tussen traditioneel geloof en moderne beleving. Ze leren praktische tools om spiritualiteit tastbaar en toepasbaar te maken in hun eigen pionierscontext, met aandacht voor eigen verantwoordelijkheid, inclusiviteit en laagdrempeligheid.
Leefgemeenschappen als redding van de dorpskerk?
Inleidend - Diaconaal - Interactief praktijkverhaal
Workshopleider: Naam volgt (School voor leefgemeenschappen)
Met welke leerprocessen en tijdlijnen moet je rekening houden als je een leefgemeenschap wil bouwen rondom bidden, werken en wonen. Inspirerende voorbeelden uit de praktijk en leren van de fouten van wie je zijn voorgegaan. Je ontdekt o.a. of een leefgemeenschap een passende stap kan zijn voor jouw kerkgemeenschap.
Hoe start je een Kliederkerk in jouw gemeente? Praktijkervaringen van Kliederkerk Bodegraven
Kliederkerk - Inleidend - Interactief praktijkverhaal
Workshopleiders: Marianne Verburg (kerkelijk werker protestantse wijkgemeente Emmaüs Bodegraven) en Janet de Vos (lid werkgroep Kliederkerk Bodegraven)
Hoe start en bouw je een bloeiende, intergenerationele Kliederkerk binnen je gemeente? In deze workshop delen we het praktijkverhaal van Kliederkerk Bodegraven, waar vier à vijf keer per jaar Kliederkerk wordt gevierd als reguliere ochtenddienst. Met gemiddeld 150 bezoekers per keer – jong en oud – is het een plek geworden waar samen geloof wordt ontdekt en beleefd. Ongeveer 30–40% van de deelnemers komt niet uit de reguliere kerkdiensten. We nemen je mee in de keuzes die we onderweg maakten: het werken met alle generaties, het vormgeven van Kliederkerk als kerkdienst en het bouwen van een betrokken team van vrijwilligers. Ook staan we stil bij hoe we blijven ontwikkelen en welke uitdagingen we onderweg tegenkomen. Met concrete voorbeelden en lessen uit de praktijk hopen we anderen te inspireren om binnen een bestaande gemeente nieuwe vormen van kerk-zijn te verkennen en te ontwikkelen.
Deel je geloof: verdieping van het ochtendgedeelte
Inleidend - Gemeenten - Lezing - Praktijkverhaal - Aan de slag
Workshopleider: Kees van Ekris, scriba Protestantse Kerk Nederland
Deze workshop is een vervolg op het ochtendgedeelte met Kees van Ekris. Hoe kun je als kerk weer (leren) spreken en delen van wat je gelooft? En hoe sta je open voor en sluit je aan bij de zoektocht van mensen die willen ontdekken of er meer is in dit leven? Kees van Ekris daagt je uit om de verhalen uit het ochtendprogramma als een kritisch, maar ook inspirerende spiegel voor jouw gemeente te gebruiken.
Het waarom en hoe van kerk-zijn in jouw omgeving
Inleidend - Gemeenten - Interactieve presentatie
Workshopleider: Peter den Hoedt, beleidsmedewerker Protestantse Kerk Nederland en betrokken bij het thema ‘missionaire gemeente’
Als gemeente in verbinding staan met je omgeving. Waarom is dat belangrijk en hoe doe je dat? In deze workshop wordt duidelijk dat kerk-zijn draait om gemeenschap in drievoud: met God, geloofsgenoten en de omgeving. Het een kan niet zonder het ander. Verbinding met de omgeving kan een pastoraal, diaconaal en/of getuigend accent krijgen. Dat kan in, rond en/of naast de gemeente tot uiting komen. Peter den Hoedt laat zien hoe je hierbij tot passende keuzes kunt komen.
Verbindend leven. Hoe een pastoraal gesprek deuren kan openen
Inleidend - Gemeenten - Interactieve lezing - Praktijkverhaal - Aan de slag
Workshopleider: Annemarie Roding, beleidsmedewerker categoriaal pastoraat, voorm. geestelijk verzorger
Geestelijk verzorgers werken op allerlei plekken in de maatschappij, bijvoorbeeld op straat, in de zorg en in de krijgsmacht. Zij zijn daar present, gezonden namens de kerk, en vormen er gemeenschappen met de meest uiteenlopende mensen. Hoe kan het dat zij zo makkelijk verbinding maken? Wat is hun geheim? Vanuit deze workshop krijg je tips mee, voor jezelf en voor jouw gemeenschap.
Een gemeente die oog heeft voor nood en zorgen dichtbij
Praktijkverhaal - Aan de slag
Workshopleider: Jojanneke Dekker, kennisplatformdiaconaat
Leven met oog voor de nood en zorgen die er rondom je zijn. Hoe doe je dat als gemeente? Hoe leg je contact met mensen in een kwetsbare positie in je wijk en woonplaats? Wat kun je samen met hen betekenen bij armoede, bij migratie of bij zorg voor de schepping? Hoe geef je dat vorm als gemeente en in betrokkenheid met andere religieuze en maatschappelijke organisaties? Samen met Jojanneke Dekker ga je aan de slag met deze vragen. Daarbij spelen ‘samen werken aan de bloei van de stad’(Jer 29:7) en ‘being with’ (zijn-met) een rol. Van harte welkom.
Woorden vinden voor wat je gelooft
Inleidend - Gemeenten - Interactieve lezing - Praktijkverhaal - Aan de slag
Workshopleider: Iwan Dekker, adviseur dienstverlening Veluwe
Woorden geven aan wat we geloven, we lijken het soms wel verleerd en de angst dat we gaan preken lijkt het te hebben overgenomen. Ondertussen zoeken steeds meer mensen naar een kerk die hen meer kan vertellen. Hoe doe je dat, woorden spreken die inspireren en motiveren om verder na te denken? Iwan Dekker denkt met je mee hoe je als kerk weer werk kunt maken van getuigend spreken.
Vertel het goede verhaal
Inleidend - Praktisch aan de slag
Workshopleider: Martijn de Jong, begeleider bij IZB Impact
AI maakt het gemakkelijker dan ooit om mooie teksten, afbeeldingen en campagnes te maken. Maar goede communicatie begint niet bij de techniek. Wat wil je eigenlijk vertellen? Wie wil je bereiken? En hoe zorg je ervoor dat mensen jouw initiatief leren kennen en begrijpen waar het voor staat? In deze workshop neemt Martijn de Jong, begeleider bij IZB Impact, je mee in de basis van doordachte communicatie. Je leert hoe je, mét de mogelijkheden van AI, heldere keuzes maakt die passen bij de missie en doelgroep van jouw kerk of pioniersplek.
Starten met een speelcafé
Inleidend - Praktijkverhaal - Aan de slag
Workshopleider: Nelleke Rebel, begeleider bij IZB Impact en auteur van de brochure Speelcafé – Spelend dichterbij
In Engeland openen wekelijks duizenden kerken hun deuren voor jonge ouders en peuters in zogeheten ‘moms and toddler groups’. Tijdens deze workshop laat Nelleke Rebel, begeleider bij IZB Impact en auteur van de brochure Speelcafé – Spelend dichterbij, zien hoe ook Nederlandse kerken en pioniersplekken een speelcafé kunnen opzetten. Je ontdekt waarom een speelcafé missionair zo waardevol is en krijgt praktische handvatten om zelf aan de slag te gaan. Zo kan een eenvoudige ontmoetingsplek uitgroeien tot een plek waar relaties ontstaan, de buurt wordt versterkt en ruimte ontstaat voor gesprekken over geloof.
De zelfredzaamheid voorbij
Inleidend - Praktijkverhaal
Workshopleider: Ikenius Antuma, diaconaal pastor voor Kerken met Stip
Al langere tijd krijg ik jeuk bij het woord ‘zelfredzaamheid’. Voor hulpverleners is het een toverwoord, in onze maatschappij lijkt het een onomstotelijke waarde. Maar ik kom mensen tegen die misschien wel nooit zelfredzaam zullen worden: mensen die steeds hun eigen glazen ingooien, mensen die gevangen zitten in vicieuze cirkels, mensen die afgehaakt zijn, mensen die nu in jouw gedachten komen. Hoe maken we in de maatschappij, in een kerk, op een proefplek plaats voor hen? Graag deel ik met jullie hoe we dat als Kerken met Stip doen. Het draait om het leggen van duurzame (niet trajectmatige, kortdurende), relationele (niet functionele, bureaucratische) verbindingen (niet: eenrichtingsverkeer, professionele afstand). Ik kom daarbij mezelf tegen: hoe zelfredzaam ben ik nou helemaal? In deze workshop komen we hopelijk ook Jezus tegen, die zei dat Hij gekomen is voor mensen die zichzelf niet kunnen redden.
Bewust zijn van culturele blokkades bij het delen van geloof
Inhoudelijke lezing - Presentatie met interactie
Workshopleider: Gert-Jan Roest; wetenschappelijk beleidsmedewerker bij de Protestantse Kerk Nederland
Waarom stuit het Evangelie vaak op onverschilligheid of weerstand in onze westerse cultuur? Je krijgt een cultuuranalyse van de westerse cultuur en begrijpt daarom meer waar de uitdagingen zitten voor het delen van geloof. We leren van elkaar hoe je met deze uitdagingen omgaat, en je krijgt een aantal handvatten en richtingwijzers om hiermee om te gaan.
Missie en geestelijke strijd
Bezinning - Pastoraal - Interactief
Workshopleider: Esther van Schie Stichting Geloofsinburgering Predikant/directeur Missie en geestelijke strijd
Als je pioniert zijn er allemaal zaken om op te letten: team, financiën, de context. Ze zijn allemaal belangrijk om aandacht aan te besteden. Er is ook een geestelijke dimensie die aandacht nodig heeft. Wat als dingen maar niet van de grond komen, wat als je tegenstand ervaart, wat als je in twijfel raakt of ruzie in je team krijgt? Kan het ook zijn dat je dan tegenwerking ervaart omdat het kwaad of de duivel je wil verhinderen het goede nieuws van Jezus verder te verspreiden? Hoe kom je erachter, hoe maak je onderscheid en hoe ga je er vervolgens mee om? Een interactief gesprek over deze thema’s met ruimte om je eigen ervaringen te delen en samen te bidden.
Migrantenchristenen in Nederland – Samen één lichaam van Christus
Intercultureel - Interactieve lezing - Praktische toepassing
Workshopleider: Shadi Haddad Verbindend specialist internationale kerken (migrantenkerken)
Geïnspireerd door Galaten 3:28 weten we ons geroepen om de relatie met migrantenchristenen te verdiepen, maar hoe geef je die eenheid in Christus concreet vorm in jouw eigen buurt? In deze interactieve workshop ontdek je hoe lokale gemeenten en migrantenkerken elkaar als gelijken kunnen ontmoeten, dienen en verrijken. Je krijgt actuele inzichten in de achtergrond en de groei van christelijke migranten in Nederland. Aan de hand van inspirerende succesverhalen, een prikkelende video en een korte ervaring met intercultureel Bijbellezen ontdekken we samen hoe we het geloofsleven kunnen delen. Natuurlijk kijken we ook eerlijk naar de praktijk: wat zijn de voordelen en welke obstakels moeten we samen overbruggen? Via groepsdiscussies wisselen we ervaringen uit en leer je hoe je stap voor stap een duurzame relatie opbouwt. Ook maak je kennis met organisaties die jouw gemeente hierbij praktisch kunnen ondersteunen. Ga naar huis met hernieuwde motivatie, frisse ideeën en concrete handvatten om samen het geloofsleven te verdiepen!
Trends rond uitvaarten
Inspiratie - Praktisch - Geloofstaal
Workshopleider: Marloes Meijer, pionierspastor, regio predikant en trainer van de cursus 'Uitvaarten leiden door gemeenteleden'.
Een prematie of ander ritueel bij leven, geen uitvaart maar een borrel waarbij 'het leven gevierd' moet worden, ... Er ontstaan steeds nieuwe manieren om een (naderend) afscheid vorm te geven. Ook de kerkelijke uitvaart krijgt een steeds persoonlijker karakter. Het is goed als het afscheid past bij de (aanstaande) overledene en nabestaanden. Tegelijk kun je je afvragen: hoe breng je dan de waarde van 'geloof' en 'traditie' voor het voetlicht? Hoe kun je in deze context missionair zijn? In deze workshop verkennen we (on)mogelijkheden om aan te sluiten bij de mensen die daar zijn. Praktisch: hoe laat je jezelf zien en horen als individu, proefplek of gemeente. Inhoudelijk: hoe sluit je aan bij mensen die niet vertrouwd zijn met jouw kerkelijke / gelovige taal en rituelen? En tegelijk natuurlijk ook: hoe blijf je trouw aan jezelf en je eigen geloof? Tenslotte verkennen we ook het vervolg: hoe gaat het na de uitvaart met deze mensen? Kun/wil je in contact blijven of was deze eenmalige ervaring voldoende?
Daar zit een verhaal in
Verdiepend - Praktisch - Geloofstaal
Workshopleider: Marloes Meijer pionierspastor, regio predikant en trainer van de cursus 'Uitvaarten leiden door gemeenteleden'.
Soms zoek je een Bijbelverhaal dat past bij de mensen die je spreekt. Omdat je vaak genoeg iets over 1 Kor 13 hebt verteld bij huwelijken of omdat je niet bij elke uitvaart psalm 23 mee wilt geven. Soms zoek je iets originelers, persoonlijkers, passenders. Of je nu spreekt bij dit soort gelegenheden, of een kaartje wilt schrijven met een Bijbelse boodschap. Hoe vind je dat? Waar luister je naar, waar let je op? En hoe ga je om met de bijbel? We gaan oefenen met creatief en open luisteren naar de verhalen van mensen en van God.
Alle ruimte voor eigen spiritualiteit van kinderen
Kinderen - jongeren - Praktisch - Geloofstaal
Workshopleider: Nelleke Plomp-Rodenburg, partner bij Kiemplaats - Expertisecentrum kinderen, jongeren en geloof
Kinderen en jongeren stellen diepe vragen, ontdekken eigen inzichten en geven woorden aan geloof op hun eigen manier. Hoe kun jij als volwassene deze kracht herkennen en ruimte geven? We ontdekken hoe goede gesprekken over geloof en zingeving met kinderen en jongeren kunnen bijdragen aan hun geloofsgroei. Niet door hen te vertellen hoe het zit, maar door hun eigen kiemkracht, hun spiritualiteit serieus te nemen. Met inzichten uit kindertheologie leer je in deze workshop hoe je écht luistert naar hun levensvragen en hun antwoorden serieus neemt. Laat je inspireren door deze manier van kijken, luisteren en begeleiden. Niet alleen de kinderen zullen hierdoor groeien en bloeien, jijzelf ook!
Met kinderen en jongeren in gesprek over God en geloof
Kinderen - jongeren - Praktisch - Geloofstaal
Workshopleider: Nelleke Plomp-Rodenburg, partner bij Kiemplaats - Expertisecentrum kinderen, jongeren en geloof
Omschrijving: Hoe voer je een goed gesprek met kinderen over God en geloof in een missionaire context? Welke rollen kun je innemen om te zorgen dat eeuwenoude Bijbelverhalen en andere geloofsbronnen wat kunnen gaan betekenen voor het alledaagse leven - en andersom? In deze workshop sluiten we aan bij positieve ervaringen die je hebt en leer je hoe je met kinderen en jongeren vaker en dieper kunt praten over geloof op een manier die aansluit bij hen. Hierbij maken we gebruik van inzichten uit kindertheologie.
