‘Beweeg mee! Kerkzijn in het krachtenveld van Christus’. Dat is het jaarthema 2026-2027 van de Protestantse Kerk in Nederland. Scriba ds. Kees van Ekris: “Laten we ons steeds opnieuw bewust worden van het mysterie dat God in deze wereld actief en aanwezig is, en dat de kerk daar een concentratieplek van is.”
Kees, als jij het hebt over het nieuwe jaarthema leg je vooral de nadruk op de ondertitel: ‘Kerkzijn in het krachtenveld van Christus’. Kun je toelichten wat je daaronder verstaat?
“De kerk is een plek waar je bij elkaar komt, waar je zingt, waar je voor elkaar zorgt. Dat is vaak heel gewoon, heel klein. Maar er is óók iets dat ons verbindt, dat ons aanspreekt, dat ons soms ontregelt. Dat is de Geest, die actief kan worden in dat samenzijn. Die kracht beweegt ons. Elke keer als we de Schriften openen, als we bij elkaar komen en bidden, begeven we ons in het krachtenveld van God. Als er gelezen wordt, gebeden, aan Tafel wordt gegaan, hopen we dat dát krachtenveld zich activeert.
“Elke keer als we de Schriften openen, als we bij elkaar komen en bidden, begeven we ons in het krachtenveld van God.”
Dat krachtenveld maakt dat er ook in een gemeenschap die op het eerste oog heel gewoon of heel klein lijkt, diepte zit. Naar die diepgang verlangen we. In de kerk kun je iets ervaren van de kracht van woorden, van de gemeenschap, van Christus. Van dat mysterie mogen we ons steeds opnieuw bewust worden. En ik weet, zo makkelijk te verwoorden is dat niet. Maar ik merk dat tijdgenoten juist naar díe kracht op zoek zijn, daar vatbaar voor zijn. En wijzelf ook.”
Eén van de kernbegrippen bij het jaarthema is de kerk als ‘lichaam van Christus’.
“Dat de kerk ‘lichaam van Christus’ wordt genoemd, is iets groots. Zoals Jezus tijdens zijn leven lichamelijk aanwezig was hier op aarde, is Hij nu in de kerk op een nieuwe, andere manier lichamelijk aanwezig in deze wereld. God is in deze wereld actief en aanwezig, en de kerk is een concentratieplek daarvan. Of: hoopt erop, bidt erom, dat dat zo mag zijn. Het zoeken naar waar dat gebeurt hoort bij kerkzijn. Daar leven we van.
Ik vind ‘lichaam van Christus’ een prachtige term, want een lichaam is óók een soort krachtenveld. In een lichaam zit een geest die aanstuurt, er zijn sensoren die voelen, er zijn handen en voeten, ogen en oren, zo beweegt een lichaam. In die beweging worden wij opgenomen. Als je dat beeld toepast op de kerk als netwerk, zie je dat alle onderdelen elkaar kunnen versterken. Dorpskerken, stadsgemeenten, pioniersplekken, plekken van heiligheid in instellingen en initiatieven – we zijn aan elkaar gegeven om samen een beweging te zijn en zo van elkaar te leren.”
“Ik vind ‘lichaam van Christus’ een prachtige term, want een lichaam is óók een soort krachtenveld.”
Je spreekt in het kader van het jaarthema ook van ‘geestelijk herbronnen'. Waarom is dat van belang?
“Ik geloof dat er voor alle uitdagingen van onze tijd – angst, dorheid, drukte, dreigende machten – inzichten te vinden zijn in onze traditie. In de Bijbel, in de sacramenten, in stemmen van theologen, in de verbondenheid met andere christenen en vaak ook verrassenderwijs in de verbondenheid met allerlei tijdgenoten. Nieuwsgierigheid naar die traditie - en dus ook samen lezen en ons verdiepen, de bronnen ontsluiten - dat zou ons goed doen.
De beweging van het geloof is al eeuwen gaande. Misschien is het daarvoor wel nodig om éérst met een heel aantal dingen te stoppen. Niet nog meer plannen maken, nog meer drukte creëren. Maar steeds opnieuw ruimte maken om onze bronnen aan te boren - stil te zijn, te lezen, te ontmoeten. Daar zit gein, troost en vreugde in. Een mooie zin die je van een ander hoort, kan een leven lang met je meegaan. Gezamenlijke verdieping maakt ons gewortelder, standvastiger. En daarmee ook weer ontvankelijker voor de mensen om ons heen, voor de tijd waarin we leven. Denk aan het beeld van een wilg, met zijn lange en buigzame takken. Wilgen zijn enorm diepgeworteld. Zo geldt voor ons ook: als je diepgeworteld bent, kun je heel beweeglijk in de tijd staan zonder je roots te verliezen. Maar om diep te kunnen wortelen, moet je wel steeds opnieuw tijd maken om te herbronnen.”
“Als je diepgeworteld bent, kun je heel beweeglijk in de tijd staan zonder je roots te verliezen. Maar om diep te kunnen wortelen, moet je wel steeds opnieuw tijd maken om te herbronnen.”
Wat hoop je dat dit jaarthema in beweging zet? Waar zou je gemeenten toe willen aansporen of inspireren?
"Ik hoop dat we weer nieuwsgierig worden. Wat betekent het concreet om in onze eigen context ‘lichaam van Christus’ te zijn? Voor wie om ons heen is dat goed nieuws en waarom? Weten we wat er met die woorden wordt bedoeld? Waar verplichten ze ons toe? Wat geven ze ons? Wat is dat mysterieuze in onze kerk dat ons met God en met elkaar verbindt? En ook: kunnen wij het lichaam van Christus verzwakken, wanneer we het scheuren? En voelen we het voorrecht om onderdeel te zijn van een wereldwijd lichaam? Zullen we over die vragen eens een verdiepingsavond houden, een catechisatieserie, een preek?
Dit thema maakt het geloofsbesef ruimer. Ik sprak een tijdje geleden een jonge vrouw die, zelf niet gelovig opgevoed, katholiek gedoopt zou worden. In protestantse en evangelische kringen wordt er bij de doop vaak een persoonlijke uitleg gegeven over je keuze. En dat is heel goed, dat geeft woorden aan wat er in je is gebeurd. Maar het viel mij op dat deze vrouw ook een andere taal gebruikte. Ze nodigde me uit voor haar doop met de woorden: ‘Kom je ook naar het moment dat ik word opgenomen in de kerk?’ Ik vond dat fascinerend.
“Er zijn zoveel krachtenvelden en invloedssferen in onze tijd, hoe goed is het om met elkaar te spreken over Christus’ invloed op ons.”
Het ging niet allereerst over haarzelf en haar individuele geloof, maar over de grote gemeenschap en traditie waar ze onderdeel van werd. Dat gaf haar ruimte, een mysterieus besef onderdeel te zijn van een veel grotere beweging die ook in haar voelbaar werd. Ze ervaarde dat als een voorrecht. Ik denk dat iets van dat gevoel, van dankbaarheid en fascinatie, onze kerk goed doet. Er zijn zoveel krachtenvelden en invloedssferen in onze tijd, hoe goed is het om met elkaar te spreken over Christus’ invloed op ons.”
De materialen bij het jaarthema 2026-2027 volgen later dit jaar. Abonneer je op de wekelijkse nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.
Fotograaf: Nienke van Denderen
