Categoriaal pastoraat betekent: pastoraat gericht op een specifieke groep mensen. Deze specifieke groepen bevinden zich op plekken waar een kerkelijke gemeente geen of maar deels zicht op heeft: bijvoorbeeld in verpleeghuizen, in havens, of achter de gesloten deuren van een Penitentiaire Inrichting. Soms is categoriaal pastoraat gericht op mensen die al affiniteit hebben met geloof en kerk, maar vaker is dat niet zo. In dat laatste geval spreken we veelal over geestelijke verzorging: levensbeschouwelijke presentie bij ieder die daar prijs op stelt, ongeacht geloof of achtergrond.
Roeping en verantwoordelijkheid
De Protestantse Kerk ziet het categoriaal pastoraat als een wezenlijk onderdeel van haar roeping en verantwoordelijkheid. Deze vorm van zinvolle presentie in de maatschappij wordt door ruim vijfhonderd predikanten en kerkelijk werkers met een bijzondere opdracht namens de Protestantse Kerk, in de praktijk gebracht.
De verschillende werkvelden waarin deze predikanten en kerkelijk werkers actief zijn, worden vertegenwoordigd in landelijke werkgroepen van de dienstenorganisatie - bestaande uit ervaren vrijwilligers - die een verbindende schakel vormen tussen de praktijk en de landelijke kerk.