Een grote brand verwoestte hun mooie kerkgebouw. Nu kijken gemeenteleden van de Regenboogkerk in Epe weer vooruit. Met steun uit onder meer de solidariteitskas wordt gewerkt aan een nieuwe kerk die klaar is voor de toekomst.
20 augustus 2024 staat voor altijd in het geheugen van de gemeente gegrift. Tijdens werkzaamheden aan het dak ontstond brand, waarna het vuur zich razendsnel door het gebouw verspreidde. Kerkrentmeester Dick de Winter herinnert zich die dag nog goed. “Een dakdekker was bezig op het schuine dak. Waarschijnlijk kwam een vlammetje onder een dakpan terecht. Door de droge omstandigheden en de houten dakconstructie sloeg het vuur heel snel om zich heen.”
Niets meer over
Binnen in de kerk was op dat moment één gemeentelid aanwezig. “Hij zat op de vleugel te spelen toen hij ineens vlammen aan de binnenkant van de kerk zag”, vertelt De Winter. “Gelukkig is hij direct naar buiten gegaan. Dat had heel anders kunnen aflopen.” Van het kerkgebouw bleef uiteindelijk nauwelijks iets over. Door instortingsgevaar moesten de restanten worden gesloopt. “Alles is weggehaald, tot aan de fundering toe. Wat er nu ligt, is een kale vlakte.”
Grote saamhorigheid
Direct na de brand kwam veel los, vertelt De Winter. “Dan begint een heel proces van verzekeringen, schadeafhandeling en de vraag: hoe nu verder?” De gemeente ervoer veel steun. Twee dagen na de brand werd al een bijeenkomst georganiseerd in een andere kerk in Epe. “Er kwamen ontzettend veel mensen. De saamhorigheid was enorm. Iedereen leefde mee en bood hulp aan. Dat was heel bijzonder om mee te maken.” Ook andere kerken in Epe stelden direct hun deuren open. “We konden er terecht voor kerkdiensten en voor het opzetten van een crisisteam. We waren overal van harte welkom.”
Een nieuw thuis in het buurthuis
Toch ontstond al snel de behoefte aan een eigen tijdelijke plek. Die vond De Winter letterlijk op de fiets. “Ik ben het dorp ingegaan en ben gewoon ergens naar binnen gelopen. Zo kwamen we terecht in een buurthuis. De ruimte bleek precies te passen bij wat wij nodig hadden.” Sindsdien houdt de Regenboogkerk daar haar kerkdiensten. Het buurthuis biedt plaats aan ongeveer 120 tot 150 bezoekers en beschikt over aparte ruimtes voor kinderopvang en nevendiensten. “De samenwerking met de beheerders is fantastisch. We kunnen lezen en schrijven met elkaar. Voor hen betekent het extra inkomsten en voor ons een prettige plek om samen te komen.”
De tijdelijke locatie blijkt zelfs onverwachte voordelen te hebben. “Het is kleiner en intiemer dan onze oude kerk. Mensen zitten dichter bij elkaar en dat geeft een warme sfeer. We hebben zelf een podium en een lessenaar gemaakt. Eenvoudig, maar het werkt uitstekend.”
Hulp bij het nadenken over de toekomst
Na de eerste hectische maanden ontstond een nieuwe vraag: hoe moest de toekomst eruitzien? “Je komt in een soort vacuüm terecht”, vervolgt De Winter. “Ga je herbouwen? Wat heb je daarvoor nodig? En hoe zorg je dat je de juiste keuzes maakt?”
Om dat proces goed te begeleiden schakelde de gemeente adviesbureau ViaNovis uit Hulshorst in. Via de Protestantse Kerk in Nederland hoorde De Winter vervolgens over de mogelijkheid van subsidie vanuit de solidariteitskas voor gemeenteperspectief. “We ontdekten dat de begeleiding van ViaNovis subsidiabel was. Toen heb ik een aanvraag ingediend.” Met behulp van de subsidie kon de gemeente professionele ondersteuning krijgen bij het nadenken over haar toekomst. “Voor ons was dit allemaal nieuw. ViaNovis heeft veel ervaring met dit soort trajecten. Zij stelden de juiste vragen en hielpen ons om gestructureerd na te denken over wat we als gemeente belangrijk vinden.”
Samen bouwen aan plannen
Onder leiding van de externe adviseur werden verschillende gemeenteavonden georganiseerd. Daarbij kreeg iedereen de mogelijkheid om mee te denken. “Met gekleurde briefjes, gesprekken en inspiratie uit andere kerken hebben we ideeën verzameld. Ook hebben gemeenteleden andere recent gebouwde kerken bezocht.” De opbrengst van al die gesprekken werd verwerkt in een programma van eisen voor de nieuwbouw.
Volgens De Winter was de begeleiding van buitenaf daarbij van grote waarde. “Je wilt de hele gemeente horen. Dan is het prettig dat een onafhankelijke professional zo'n proces begeleidt. Dat brengt structuur en voorkomt dat je alles zelf moet uitvinden.”
Toekomstbestendige kerk
De eerste ontwerpen voor de nieuwe kerk liggen inmiddels op tafel en worden enthousiast ontvangen. “We willen een toekomstbestendig gebouw neerzetten”, zegt De Winter. “Een kerk die multifunctioneel gebruikt kan worden en ook verhuurbaar is voor andere activiteiten.” Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar ontwikkelingen op langere termijn. “We zien ook dat de kerk vergrijst. Daarom moeten we realistisch zijn. We hopen natuurlijk dat de gemeente nog heel lang blijft bestaan, maar een gebouw moet ook over twintig jaar bruikbaar en verkoopbaar zijn als de omstandigheden veranderen.”
Juist daarom wordt gezocht naar een flexibel ontwerp dat ruimte biedt aan zowel kerkelijke als maatschappelijke activiteiten. “Mensen reageren heel positief op de plannen. Dat geeft veel energie.”
Financieel verantwoord
De totale herbouw kost enkele miljoenen euro's. Dankzij een goede verzekering is een groot deel van de financiering beschikbaar. Toch blijft het belangrijk om scherp naar de kosten te kijken. “Materialen zijn duur en de bouwprijzen blijven stijgen. Daarom moeten we alles goed doorrekenen.” De subsidie vanuit de Solidariteitskas hielp specifiek bij de kosten voor procesbegeleiding. In totaal ging het om ongeveer 10.000 euro aan begeleidingskosten.
“Een deel van die kosten viel buiten de regeling omdat het in een ander kalenderjaar was gemaakt. Dat vonden we jammer, maar we zijn vooral dankbaar dat deze subsidiemogelijkheid bestaat. Het helpt gemeenten om goed na te denken over hun toekomst.”
Hoopvolle blik vooruit
Als alles volgens planning verloopt, wil de Regenboogkerk met Kerst 2028 de eerste dienst vieren in haar nieuwe kerkgebouw. Ondanks de enorme impact van de brand overheerst bij De Winter het vertrouwen. “Natuurlijk was het een enorme klap. We waren erg gehecht aan ons gebouw. Maar er zijn ook veel mooie dingen gebeurd. De betrokkenheid van mensen, de hulp uit de omgeving en het enthousiasme voor de toekomst geven moed om door te gaan.”
Sommige herinneringen aan de oude kerk krijgen straks ook een plek in het nieuwe gebouw. Zoals het zwaar vervormde doopvont waarin tijdens de brand gesmolten orgelpijpen terechtkwamen. “Dat hebben we bewaard. Het wordt een soort reliek dat meegaat naar de nieuwe kerk.” Want uiteindelijk, zegt De Winter, draait het om meer dan stenen alleen. “Een kerkgebouw is belangrijk, maar het gaat vooral om de gemeenschap. En die staat nog steeds overeind.”
De solidariteitskas is een fonds van gemeenten vóór gemeenten binnen de Protestantse Kerk. Meer weten over de subsidiemogelijkheden? Klik op de oranje button:
Bron artikel: Kerkbeheer, magazine van de Vereniging Kerkrentmeesterlijk Beheer (VKB)
Foto's: Nienke van Denderen Fotografie
